İran: “Rusya ve Çin’den Askerî Destek Alıyoruz”

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesinin Rusya ve Çin’den askerî destek aldığını açıkladı. Daha önce resmî düzeyde telaffuz edilmeyen bu itiraf, bölgesel dengeler açısından yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.

Erakçi, Rusya ve Çin’i “stratejik ortaklar” olarak nitelendirirken, “Geçmişte yakın işbirliğimiz vardı ve bu devam ediyor, buna askerî işbirliği de dahil” ifadesini kullandı.

Açıklama, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ABD Başkanı Trump’a “Rusya’nın İran’a askerî destek vermediğini” söylemesinden günler sonra geldi. Uzmanlar, bu durumu Moskova ile Tahran arasında koordinasyon farklılığı olarak yorumluyor.

   Hürmüz Boğazı’nda trafik yüzde 95 azaldı

ABD ve İsrail’in ortak saldırılarına karşılık olarak İran, Hürmüz Boğazı’nı ticari trafiğe fiilen kapattı. Boğazdan geçen gemi sayısı normalde günlük 138 iken, Mart 2026 itibarıyla günde ortalama 5-6 gemiye düştü. Trafik yüzde 95 oranında azaldı.

Ancak İran, boğazdan geçişlerde Çin bağlantılı gemilere öncelikli ve güvenli geçiş izni veriyor.

Lloyd’s List verilerine göre, Çin bayraklı veya Çin bağlantılı gemiler diğer ülkelerin gemilerine kıyasla daha fazla geçiş yapabiliyor. Windward analistleri, “Çin mülkiyeti veya mürettebatı sinyali veren gemilerin hedef alınmaktan kaçındığına dair gayriresmî bir filtreleme mekanizması olduğunu” belirtiyor.

Çatışma başladığından bu yana İran, Çin’e milyonlarca varil ham petrol göndermeye devam etti.

Çin’in enerji arz güvenliği

Çin, petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 50’sini Basra Körfezi’ndeki tedarikçilerden karşılıyor. Uzmanlara göre Çin, İran’a askerî destek sağlamasının yanı sıra mali yardım, askerî araç yedek parçaları ve füze bileşenleri de temin edebilir.

ABD istihbarat kaynakları, Çin’in devlet casus gemisi “Liaowang-1″in Hürmüz Boğazı’nda görüldüğünü rapor etti. Uzmanlar bu gemiyi “yüzen bir süper bilgisayar” olarak tanımlıyor.

     Pekin’de stratejik görüşme

İran Dışişleri Bakanı Erakçi liderliğindeki resmî heyet, 14 Mart’ta Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile görüştü.

Görüşmede şu başlıklar öne çıktı:

• İki ülke liderlerinin stratejik bağları güçlendirme konusundaki kararlılığı

• 25 yıllık işbirliği anlaşması kapsamında ekonomi, ticaret, enerji ve ulaşım alanlarında işbirliğinin güçlendirilmesi

• “Batı Asya, Batılı aktörlerin yıkıcı müdahalelerine sahne olmamalıdır” ortak mesajı

• Suriye’nin toprak bütünlüğü ve ulusal birliğinin korunması vurgusu

• Şanghay İşbirliği Örgütü çerçevesinde işbirliği mesajı

  Çin’in stratejisi: Destek var, ittifak yok

  Uzmanlar, Çin’in İran politikasını şu başlıklarla özetliyor:

  • Enerji güvenliği öncelikli: Çin, 2025 yılında günlük ortalama 1.38 milyon varil İran petrolü ithal etti. Bu hacim, İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün yüzde 80’inden fazlasına denk geliyor. İran petrolü küresel piyasa fiyatlarının varil başına 8-10 dolar altında işlem görüyor.

  • Askerî ittifaktan kaçınma: Çin, İran’a diplomatik ve ekonomik destek sağlasa da askerî ittifak yapmaktan kaçınıyor. Irish Times’ın analizinde belirtildiği gibi, “İran’ın Çin’in ortağı olması ile müttefiki olması aynı şey değildir.”

  • Bölgesel denge: Çin, İran ile ilişkilerini geliştirirken Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile olan bağlarını da koruyor. Çin’in bölgedeki önceliği, normal ticaretin devam edebileceği istikrarlı bir Ortadoğu olarak belirtiliyor.